Kobiety w ciąży są chronione przez Kodeks Pracy, który określa, w jakich przypadkach umowa zostaje automatycznie przedłużona. Warto wspomnieć, że nie dotyczy to wszystkich rodzajów umów i nie w każdym przypadku. Istnieją również okoliczności, w których może dojść do rozwiązania stosunku pracy. Kiedy pracownica ma pewność, że jej umowa zostanie przedłużona?
W jakiej sytuacji pracodawca ma obowiązek przedłużyć umowę pracownicy w ciąży?
Ochroną trwałości stosunku pracy są objęte wszystkie kobiety pracujące i nie jest to zależne od rodzaju podpisanej umowy o pracę. Inaczej jest w przypadku umów cywilnoprawnych (umowa o dzieło, umowa zlecenie, umowa agencyjna), czy samozatrudnienia, tutaj ochrona nie obejmuje pracownic w ciąży. W sytuacji, kiedy kobieta będąca w ciąży jest zatrudniona na umowie o pracę na czas nieokreślony, pracodawca nie ma możliwości jej wypowiedzenia ani rozwiązania w trakcie stanu błogosławionego pracownicy, a także w okresie urlopu macierzyńskiego. W przypadku umowy o pracę na czas określony lub okres próbny przekraczający miesiąc, umowa, która zakończyłaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostaje przedłużona do dnia porodu. Jest to zapisane na mocy prawa, a pracodawca nie jest zobligowany do dodatkowych czynności prawnych. Dobrą praktyką jest jednak poinformowanie pracownicy o przedłużeniu umowy. Kobiety ciężarne obowiązuje pewne ograniczenie, mianowicie jeśli termin ustania umowy o pracę ma nastąpić przed końcem trzeciego miesiąca ciąży, to dana umowa nie zostanie przedłużona do dnia porodu. Ulega ona rozwiązaniu w pierwotnie ustalonym terminie.
Warto jednak pamiętać, że w przypadku umów: o stażu z urzędu pracy oraz tych na czas określony/próbny trwających dłużej niż miesiąc, gdy ich zakończenie przypada przed upływem trzeciego m-ca ciąży, pracodawca nie ma obowiązku przedłużenia ich do dnia porodu.
Jakie dokumenty musi dostarczyć kobieta w ciąży i jakich formalności musi dopełnić pracodawca?
Nie ma obowiązku, aby pracownica dostarczała konkretne dokumenty, umowa i tak z mocy prawa zostanie przedłużona do dnia porodu. Niemniej jednak dobrą praktyką jest przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego wiek ciąży, pomimo wcześniejszego dostarczenia zwolnienia lekarskiego informującego o niezdolności do pracy z kodem „B”. W interesie kobiety ciężarnej jest, aby to uczynić. Pracodawca nie ma obowiązku wręczenia pisemnego potwierdzenia przedłużenia współpracy, jednak jest to coraz częściej praktykowane.
Sytuacja wygląda inaczej w kontekście zasiłku macierzyńskiego. Kobieta, której umowa zostanie rozwiązana z dniem porodu, ma prawo otrzymać zasiłek. Przysługuje on pracownicy, która urodziła potomstwo w okresie ubezpieczenia chorobowego. Po zakończeniu stosunku pracy to Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie wypłacał zasiłek. W tym przypadku konieczne jest przedłożenie odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka bądź jego kopię zgodną z oryginałem. Pracodawca ma obowiązek przesłanie do ZUS-u dokumentów:
- kopię aktu urodzenia dziecka,
- kopię oświadczenia, w którym drugi z rodziców informuje, że nie będzie korzystał z urlopu rodzicielskiego,
- kopię świadectwa pracy bądź innego dokumentu potwierdzającego zakończenie stosunku pracy.
Wszystkie powyższe pisma muszą posiadać potwierdzenie zgodności z oryginałem.
Do jakiego momentu trzeba przedłużyć umowę pracownicy?
W przypadku, kiedy kobiecie ciężarnej po upływie trzeciego miesiąca ciąży kończy się okres umowy o pracę, to zostaje ona z mocy praca automatycznie przedłużona do dnia porodu. Na moment rozwiązania stosunku pracy uznaje się datę narodzin dziecka. Pracownica ma w obowiązku dostarczenie aktu urodzenia dziecka, po czym zostaje wystawione świadectwo pracy, a dokumenty zostają przekazane do ZUS-u. Rozwiązanie umowy w trakcie trwania ciąży może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy następuje ogłoszenie upadłości lub likwidacji danego przedsiębiorstwa.
Kodeks Pracy określa dwa wyjątki od pełnej ochrony kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego tj.:
- Zwolnienie dyscyplinarne (bez wypowiedzenia) z przyczyn zawinionych przez pracownicę (ciężkie naruszenie zasad pracowniczych, utrata uprawnień do wykonywanego stanowiska, przestępstwo).
- Upadłość bądź zakończenie działalności miejsca pracy – w tym przypadku dochodzi do rozwiązania umowy za wypowiedzeniem, którego termin jest ustalany z zakładową organizacją związkową.
Warto pamiętać, że w przypadku upadłości/likwidacji kobiecie w ciąży przysługuje zasiłek w kwocie świadczenia macierzyńskiego. Jest on wypłacany do dnia porodu.
Istnieją jednak sytuacje, w której pracodawca nie ma obowiązku przedłużania umowy do dnia porodu, należą do nich:
- pracownica odbywa staż z urzędu pracy,
- umowa o pracę jest krótsza niż 1 miesiąc,
- pracownica została zatrudniona w zastępstwie za innego pracownika (umowa na czas określony) lub na mocy umowy cywilnoprawnej.
Kobieta będąca w ciąży ma swoje prawa, dzięki czemu w poszczególnych sytuacjach jej umowa zostaje wydłużona do dnia porodu. Trzeba jednak pamiętać, że ta zasada nie dotyczy wszystkich umów.
